Topzle Topzle

Mirandese language

Updated: Wikipedia source

Mirandese language

Mirandese (mirandés [miɾɐ̃ˈdes̺, -ɾɐ̃ŋ-]) is an Asturleonese language or variety that is sparsely spoken in a small area of northeastern Portugal in eastern Tierra de Miranda, an ethnocultural region comprising the area around the municipalities of Miranda de l Douro, Mogadouro and Bumioso. It is extinct in Mogadouro and present in Bumioso only in some eastern villages, like Angueira. The Assembly of the Republic granted Mirandese official recognition alongside Portuguese for local matters with Law 7/99 of 29 January 1999. In 2001, Mirandese was officially recognised by the European Bureau for Lesser-Used Languages, which aims to promote the survival of the least-spoken European languages. Mirandese has a distinct phonology, morphology and syntax. It has its roots in the local Vulgar Latin spoken in the northern Iberian Peninsula. The language is a descendant of the Asturleonese variety spoken in the Kingdom of León and has both archaisms and innovations that differentiate it from the modern varieties of Asturleonese spoken in Spain. In recognition of these differences, and due to its political isolation from the rest of the Asturleonese-speaking territory, Mirandese has adopted a different written norm to the one used in Spain for Asturleonese.

Infobox

Native to
Portugal
Region
Eastern Tierra de Miranda (Miranda de l Douro and eastern Bumioso)
Native speakers
3,500 speakers, 1,500 common users of the language. (2020)
Language family
Indo-European ItalicLatino-FaliscanLatinRomanceItalo-WesternWesternIbero-RomanceWest IberianAsturleoneseMirandese
Early forms
Old Latin Vulgar Latin Proto-Romance Old Leonese
Official language in
Co-official recognition. Special protection status in Miranda de l Douro, Portugal. Statutory language of provincial identity in 4 municipalities, northeast Portugal (1999, Law No. 7-99 of 29 January).
Regulated by
Anstituto de la Lhéngua Mirandesa
ISO 639-2
mwl
ISO 639-3
mwl
Glottolog
mira1251
ELP
Miranda do Douro
Linguasphere
51-AAA-cb

Tables

· History
Qĭêm dirĭê q'antre 'ls matos èiriçados / Las ourrĭêtas i 'ls ríus d'ésta tĭêrra / Bibĭê, cumo l chaguárço de la ſĭêrra / Ũṅa lhêngua de ſóuns tã bariados? / Mostre-ſe i fále-ſ' éssa lhêngua, filha / D'um póbo qe tĭêm néilha 'l chóro i 'l canto! / Nada pur çĭêrto mus câutíba tânto / Cumo la fórm' am qe l'idéia brilha. (...)
Qĭêm dirĭê q'antre 'ls matos èiriçados / Las ourrĭêtas i 'ls ríus d'ésta tĭêrra / Bibĭê, cumo l chaguárço de la ſĭêrra / Ũṅa lhêngua de ſóuns tã bariados? / Mostre-ſe i fále-ſ' éssa lhêngua, filha / D'um póbo qe tĭêm néilha 'l chóro i 'l canto! / Nada pur çĭêrto mus câutíba tânto / Cumo la fórm' am qe l'idéia brilha. (...)
Vasconcelos's orthography (1884)
Qĭêm dirĭê q'antre 'ls matos èiriçados / Las ourrĭêtas i 'ls ríus d'ésta tĭêrra / Bibĭê, cumo l chaguárço de la ſĭêrra / Ũṅa lhêngua de ſóuns tã bariados? / Mostre-ſe i fále-ſ' éssa lhêngua, filha / D'um póbo qe tĭêm néilha 'l chóro i 'l canto! / Nada pur çĭêrto mus câutíba tânto / Cumo la fórm' am qe l'idéia brilha. (...)
First official orthography (1990s)
Quiên dirie qu'antre ls matos eiriçados / Las ourriêtas i ls rius desta tiêrra / Bibie, cumo l chaguarço de la siêrra / Ũa lhéngua de sons tan bariados? / Mostre-se i fale-se essa lhéngua, filha / Dun pobo que ten neilha l choro i l canto! / Nada por ciêrto mos cautiba tanto / Cumo la forma an que l'eideia brilha. (...)
Current orthography
Quien dirie qu'antre ls matos eiriçados / Las ourrietas i ls rius desta tierra / Bibie, cumo l chaguarço de la sierra / Ũa lhéngua de sons tan bariados? / Mostre-se i fale-se essa lhéngua, filha / Dun pobo que ten neilha l choro i l canto! / Nada por cierto mos cautiba tanto / Cumo la forma an que l'eideia brilha. (...)
English translation
Who would say that amongst the bristle bushes / The valleys and the rivers of this land / There lived, like the plants of the mountain range / A language of such varied sounds? / Let this language be heard and spoken, daughter / Of people that have in it the cry and the song! / Nothing certainly captivates us as much / As the way in which this idea shines. (...)
Vasconcelos's orthography (1884)
First official orthography (1990s)
Current orthography
English translation
Qĭêm dirĭê q'antre 'ls matos èiriçados / Las ourrĭêtas i 'ls ríus d'ésta tĭêrra / Bibĭê, cumo l chaguárço de la ſĭêrra / Ũṅa lhêngua de ſóuns tã bariados? / Mostre-ſe i fále-ſ' éssa lhêngua, filha / D'um póbo qe tĭêm néilha 'l chóro i 'l canto! / Nada pur çĭêrto mus câutíba tânto / Cumo la fórm' am qe l'idéia brilha. (...)
Quiên dirie qu'antre ls matos eiriçados / Las ourriêtas i ls rius desta tiêrra / Bibie, cumo l chaguarço de la siêrra / Ũa lhéngua de sons tan bariados? / Mostre-se i fale-se essa lhéngua, filha / Dun pobo que ten neilha l choro i l canto! / Nada por ciêrto mos cautiba tanto / Cumo la forma an que l'eideia brilha. (...)
Quien dirie qu'antre ls matos eiriçados / Las ourrietas i ls rius desta tierra / Bibie, cumo l chaguarço de la sierra / Ũa lhéngua de sons tan bariados? / Mostre-se i fale-se essa lhéngua, filha / Dun pobo que ten neilha l choro i l canto! / Nada por cierto mos cautiba tanto / Cumo la forma an que l'eideia brilha. (...)
Who would say that amongst the bristle bushes / The valleys and the rivers of this land / There lived, like the plants of the mountain range / A language of such varied sounds? / Let this language be heard and spoken, daughter / Of people that have in it the cry and the song! / Nothing certainly captivates us as much / As the way in which this idea shines. (...)
· Orthography
á
á
Letters and Digraphs
A
Letters and Digraphs
a
Names
á
IPA
/a/, /ɐ/
Letters and Digraphs
AN
Letters and Digraphs
an
Names
IPA
/ɐ̃(ŋ)/
Letters and Digraphs
B
Letters and Digraphs
b
Names
IPA
/b/, /β/
cé, qué
cé, qué
Letters and Digraphs
C
Letters and Digraphs
c
Names
cé, qué
IPA
/k/, /s/
cé de cedilha
cé de cedilha
Letters and Digraphs
Ç
Letters and Digraphs
ç
Names
cé de cedilha
IPA
/s/, /z/
Letters and Digraphs
D
Letters and Digraphs
d
Names
IPA
/d/, /ð/
é
é
Letters and Digraphs
E
Letters and Digraphs
e
Names
é
IPA
/ɛ/, /e/, /ɨ/
Letters and Digraphs
EN
Letters and Digraphs
en
Names
IPA
/ẽ(ŋ)/, /ɨ̃/
Letters and Digraphs
F
Letters and Digraphs
f
Names
IPA
/f/
gué
gué
Letters and Digraphs
G
Letters and Digraphs
g
Names
gué
IPA
/g/, /ɣ/, /ʒ/
hagá
hagá
Letters and Digraphs
H
Letters and Digraphs
h
Names
hagá
IPA
i
i
Letters and Digraphs
I
Letters and Digraphs
i
Names
i
IPA
/i/, /j/
Letters and Digraphs
IN
Letters and Digraphs
in
Names
IPA
/ĩ(ŋ)/, /ɨ̃j̃/ (Sendinese)
Letters and Digraphs
J
Letters and Digraphs
j
Names
IPA
/ʒ/
Letters and Digraphs
L
Letters and Digraphs
l
Names
IPA
/l/, /ɫ/
Letters and Digraphs
LH
Letters and Digraphs
lh
Names
IPA
/ʎ/
Letters and Digraphs
M
Letters and Digraphs
m
Names
IPA
/m/, /◌̃/
Letters and Digraphs
N
Letters and Digraphs
n
Names
IPA
/n/, /◌̃/, /ŋ/
Letters and Digraphs
NH
Letters and Digraphs
nh
Names
IPA
/ɲ/
ó
ó
Letters and Digraphs
O
Letters and Digraphs
o
Names
ó
IPA
/ɔ/, /o/, /u/, /ʊ/
Letters and Digraphs
ON
Letters and Digraphs
on
Names
IPA
/õ(ŋ)/
Letters and Digraphs
P
Letters and Digraphs
p
Names
IPA
/p/
qué
qué
Letters and Digraphs
Q
Letters and Digraphs
q
Names
qué
IPA
/k/
Letters and Digraphs
R
Letters and Digraphs
r
Names
IPA
/ɾ/, /r/
Letters and Digraphs
RR
Letters and Digraphs
rr
Names
IPA
/r/
Letters and Digraphs
S
Letters and Digraphs
s
Names
IPA
/s̺/, /z̺/
Letters and Digraphs
SS
Letters and Digraphs
ss
Names
IPA
/s̺/
Letters and Digraphs
T
Letters and Digraphs
t
Names
IPA
/t/
u
u
Letters and Digraphs
U
Letters and Digraphs
u
Names
u
IPA
/u/, /w/, /ũ/
Letters and Digraphs
UN
Letters and Digraphs
un
Names
IPA
/ũ(ŋ)/, /ʊ̃(ŋ)/
xiç
xiç
Letters and Digraphs
X
Letters and Digraphs
x
Names
xiç
IPA
/ʃ/
i griego
i griego
Letters and Digraphs
Y
Letters and Digraphs
y
Names
i griego
IPA
/j/
Letters and Digraphs
Z
Letters and Digraphs
z
Names
IPA
/z/
Letters and Digraphs
Names
IPA
Uppercase
Lowercase
A
a
á
/a/, /ɐ/
AN
an
/ɐ̃(ŋ)/
B
b
/b/, /β/
C
c
cé, qué
/k/, /s/
Ç
ç
cé de cedilha
/s/, /z/
D
d
/d/, /ð/
E
e
é
/ɛ/, /e/, /ɨ/
EN
en
/ẽ(ŋ)/, /ɨ̃/
F
f
/f/
G
g
gué
/g/, /ɣ/, /ʒ/
H
h
hagá
I
i
i
/i/, /j/
IN
in
/ĩ(ŋ)/, /ɨ̃j̃/ (Sendinese)
J
j
/ʒ/
L
l
/l/, /ɫ/
LH
lh
/ʎ/
M
m
/m/, /◌̃/
N
n
/n/, /◌̃/, /ŋ/
NH
nh
/ɲ/
O
o
ó
/ɔ/, /o/, /u/, /ʊ/
ON
on
/õ(ŋ)/
P
p
/p/
Q
q
qué
/k/
R
r
/ɾ/, /r/
RR
rr
/r/
S
s
/s̺/, /z̺/
SS
ss
/s̺/
T
t
/t/
U
u
u
/u/, /w/, /ũ/
UN
un
/ũ(ŋ)/, /ʊ̃(ŋ)/
X
x
xiç
/ʃ/
Y
y
i griego
/j/
Z
z
/z/
/t͡ʃ/
/t͡ʃ/
Proto–Ibero-Romance
/t͡ʃ/
Mirandese
/t͡ʃ/⟨ch⟩
Portuguese
/ʃ/⟨ch⟩
Northern/​Central Spanish
/t͡ʃ/⟨ch⟩
/ʃ/
/ʃ/
Proto–Ibero-Romance
/ʃ/
Mirandese
/ʃ/⟨x⟩
Portuguese
/ʃ/⟨x⟩
Northern/​Central Spanish
/x/⟨j⟩
/ʒ/ or /d͡ʒ/
/ʒ/ or /d͡ʒ/
Proto–Ibero-Romance
/ʒ/ or /d͡ʒ/
Mirandese
/ʒ/⟨g⟩ / ⟨j⟩
Portuguese
/ʒ/⟨g⟩ / ⟨j⟩
Northern/​Central Spanish
/x/⟨g⟩ / ⟨j⟩
/t͡s/
/t͡s/
Proto–Ibero-Romance
/t͡s/
Mirandese
/s̻/⟨c⟩ / ⟨ç⟩
Portuguese
/s̻/⟨c⟩ / ⟨ç⟩
Northern/​Central Spanish
/θ/⟨c⟩ / ⟨z⟩
/d͡z/
/d͡z/
Proto–Ibero-Romance
/d͡z/
Mirandese
/z̻/⟨z⟩
Portuguese
/z̻/⟨z⟩
Northern/​Central Spanish
/θ/⟨c⟩ / ⟨z⟩
/s̺/
/s̺/
Proto–Ibero-Romance
/s̺/
Mirandese
/s̺/⟨s-⟩ / ⟨-ss-⟩
Portuguese
/s̻/⟨s-⟩ / ⟨-ss-⟩
Northern/​Central Spanish
/s̺/⟨s⟩
/z̺/
/z̺/
Proto–Ibero-Romance
/z̺/
Mirandese
/z̺/⟨-s-⟩
Portuguese
/z̻/⟨-s-⟩
Northern/​Central Spanish
/s̺/⟨-s-⟩
Proto–Ibero-Romance
Mirandese
Portuguese
Northern/Central Spanish
/t͡ʃ/
/t͡ʃ/⟨ch⟩
/ʃ/⟨ch⟩
/t͡ʃ/⟨ch⟩
/ʃ/
/ʃ/⟨x⟩
/ʃ/⟨x⟩
/x/⟨j⟩
/ʒ/ or /d͡ʒ/
/ʒ/⟨g⟩ / ⟨j⟩
/ʒ/⟨g⟩ / ⟨j⟩
/x/⟨g⟩ / ⟨j⟩
/t͡s/
/s̻/⟨c⟩ / ⟨ç⟩
/s̻/⟨c⟩ / ⟨ç⟩
/θ/⟨c⟩ / ⟨z⟩
/d͡z/
/z̻/⟨z⟩
/z̻/⟨z⟩
/θ/⟨c⟩ / ⟨z⟩
/s̺/
/s̺/⟨s-⟩ / ⟨-ss-⟩
/s̻/⟨s-⟩ / ⟨-ss-⟩
/s̺/⟨s⟩
/z̺/
/z̺/⟨-s-⟩
/z̻/⟨-s-⟩
/s̺/⟨-s-⟩
· Phonology › Consonants
Nasal
Nasal
Col 1
Nasal
Col 2
m ⟨m⟩
Labial
n ⟨n⟩
Alveolar
ɲ ⟨nh⟩
Palatal
(ŋ) ⟨ũ, n⟩
Plosive
Plosive
Col 1
Plosive
Col 2
voiceless
Labial
p ⟨p⟩
Dental
t ⟨t⟩
Velar
k ⟨c, qu⟩
voiced
voiced
Col 1
voiced
Col 2
b ⟨b⟩
Labial
d ⟨d⟩
Palatal
ɡ ⟨g, gu⟩
Affricate
Affricate
Col 1
Affricate
Col 2
voiceless
Palatal
tʃ ⟨ch⟩
Fricative
Fricative
Col 1
Fricative
Col 2
voiceless
Labial
f ⟨f⟩
Dental
s̻ ⟨c, ç⟩
Alveolar
s̺⟨s, ss⟩
Palatal
ʃ ⟨x⟩
voiced
voiced
Col 1
voiced
Labial
z̻ ⟨z⟩
Dental
z̺ ⟨s⟩
Alveolar
ʒ ⟨j⟩
Approximant
Approximant
Col 1
Approximant
Col 2
median
Palatal
j ⟨y⟩
Velar
(w) ⟨u-⟩
lateral
lateral
Col 1
lateral
Labial
l ⟨l⟩
Alveolar
ʎ ⟨lh⟩
Trill
Trill
Col 1
Trill
Dental
r ⟨r, rr⟩
Tap
Tap
Col 1
Tap
Dental
ɾ ⟨r⟩
Labial
Dental
Alveolar
Palatal
Velar
Nasal
m ⟨m⟩
n ⟨n⟩
ɲ ⟨nh⟩
(ŋ) ⟨ũ, n⟩
Plosive
voiceless
p ⟨p⟩
t ⟨t⟩
k ⟨c, qu⟩
voiced
b ⟨b⟩
d ⟨d⟩
ɡ ⟨g, gu⟩
Affricate
voiceless
tʃ ⟨ch⟩
Fricative
voiceless
f ⟨f⟩
s̻ ⟨c, ç⟩
s̺⟨s, ss⟩
ʃ ⟨x⟩
voiced
z̻ ⟨z⟩
z̺ ⟨s⟩
ʒ ⟨j⟩
Approximant
median
j ⟨y⟩
(w) ⟨u-⟩
lateral
l ⟨l⟩
ʎ ⟨lh⟩
Trill
r ⟨r, rr⟩
Tap
ɾ ⟨r⟩
Oral vowels
Close
Close
Col 1
Close
Front
i
Central
ɨ
Back
u
Near-close
Near-close
Col 1
Near-close
Back
ʊ
Close-mid
Close-mid
Col 1
Close-mid
Front
e
Back
o
Open-mid
Open-mid
Col 1
Open-mid
Front
ɛ
Central
ɐ
Back
ɔ
Open
Open
Col 1
Open
Central
a
Front
Central
Back
Close
i
ɨ
u
Near-close
ʊ
Close-mid
e
o
Open-mid
ɛ
ɐ
ɔ
Open
a
Nasal vowels
Close
Close
Col 1
Close
Front
ĩ
Central
ɨ̃
Back
ũ
Near-close
Near-close
Col 1
Near-close
Back
ʊ̃
Close-mid
Close-mid
Col 1
Close-mid
Front
Back
õ
Open-mid
Open-mid
Col 1
Open-mid
Front
ɛ̃
Near-open
Near-open
Col 1
Near-open
Central
ɐ̃
Front
Central
Back
Close
ĩ
ɨ̃
ũ
Near-close
ʊ̃
Close-mid
õ
Open-mid
ɛ̃
Near-open
ɐ̃
· Phonology › Dialectal variations
Raiano
Raiano
Dialect
Raiano
Sentence
Hai más fuogo alhá, i ye deimingo!
IPA
ˈaj ˈmas̺ ˈfwo.(ɣ)u/ ɐˈʎa, ˈi ˈje dejˈmĩ.gʲʊ/u
Meaning
There's more fire over there, and it's Sunday!
Central
Central
Dialect
Central
Sentence
Hai más/mais fuogo alhá, i ye deimingo!
IPA
ˈaj ˈma(j)s̺ ˈfwo.ɣʊ/u ɐˈʎa, i je dejˈmĩ.gʊ/u
Sendinese
Sendinese
Dialect
Sendinese
Sentence
Hai más fuogo alá, i ye demingo!
IPA
ˈaj ˈmas̺ ˈfu.ɣʊ/u ɐˈla, ˈi ˈ(j)i dɨˈmʊ̃j̃.gʲʊ/u
Dialect
Sentence
IPA
Meaning
Raiano
Hai más fuogo alhá, i ye deimingo!
ˈaj ˈmas̺ ˈfwo.(ɣ)u/ ɐˈʎa, ˈi ˈje dejˈmĩ.gʲʊ/u
There's more fire over there, and it's Sunday!
Central
Hai más/mais fuogo alhá, i ye deimingo!
ˈaj ˈma(j)s̺ ˈfwo.ɣʊ/u ɐˈʎa, i je dejˈmĩ.gʊ/u
Sendinese
Hai más fuogo alá, i ye demingo!
ˈaj ˈmas̺ ˈfu.ɣʊ/u ɐˈla, ˈi ˈ(j)i dɨˈmʊ̃j̃.gʲʊ/u
· Influence on Transmontano Portuguese › Words used in eastern Trás-os-Montes of (likely) Mirandese origin
alcaforro
alcaforro
Portuguese of Campo de Víboras
alcaforro
Mirandese
alcaforro
Rest of Trás-os-Montes/Standard Portuguese
abutre
English Translation
vulture
amalinado
amalinado
Portuguese of Campo de Víboras
amalinado
Mirandese
amalinado
Rest of Trás-os-Montes/Standard Portuguese
adoentado
English Translation
sick
anubrado
anubrado
Portuguese of Campo de Víboras
anubrado
Mirandese
anubrado
Rest of Trás-os-Montes/Standard Portuguese
nublado
English Translation
cloudy
assomar
assomar
Portuguese of Campo de Víboras
assomar
Mirandese
assomar (false friend with Portuguese assomar)
Rest of Trás-os-Montes/Standard Portuguese
espreitar
English Translation
to peek
bardeiro
bardeiro
Portuguese of Campo de Víboras
bardeiro
Mirandese
bardeiro
Rest of Trás-os-Montes/Standard Portuguese
vassoura
English Translation
broom
betxe
betxe
Portuguese of Campo de Víboras
betxe
Mirandese
beche (false friend with Portuguese beche)
Rest of Trás-os-Montes/Standard Portuguese
bode
English Translation
billy-goat
botxe
botxe
Portuguese of Campo de Víboras
botxe
Mirandese
boche
Rest of Trás-os-Montes/Standard Portuguese
bofe
English Translation
lung (vulgar)
catxo
catxo
Portuguese of Campo de Víboras
catxo
Mirandese
cacho
Rest of Trás-os-Montes/Standard Portuguese
bocado
English Translation
bit
canhona
canhona
Portuguese of Campo de Víboras
canhona
Mirandese
canhona
Rest of Trás-os-Montes/Standard Portuguese
ovelha
English Translation
sheep
carambelo
carambelo
Portuguese of Campo de Víboras
carambelo
Mirandese
carambelo
Rest of Trás-os-Montes/Standard Portuguese
gelo
English Translation
ice
txafurgo
txafurgo
Portuguese of Campo de Víboras
txafurgo
Mirandese
chafurgo
Rest of Trás-os-Montes/Standard Portuguese
mergulho
English Translation
dive
curgidoso
curgidoso
Portuguese of Campo de Víboras
curgidoso
Mirandese
curjidoso
Rest of Trás-os-Montes/Standard Portuguese
curioso / desenrascado
English Translation
curious / resourceful
d'apeto
d'apeto
Portuguese of Campo de Víboras
d'apeto
Mirandese
(d')apeto
Rest of Trás-os-Montes/Standard Portuguese
de propósito
English Translation
on purpose
desinjum
desinjum
Portuguese of Campo de Víboras
desinjum
Mirandese
zinjun
Rest of Trás-os-Montes/Standard Portuguese
pequeno-almoço / desjejum (rare)
English Translation
breakfast
emantes
emantes
Portuguese of Campo de Víboras
emantes
Mirandese
mentes
Rest of Trás-os-Montes/Standard Portuguese
enquanto
English Translation
while
(ele) fai
(ele) fai
Portuguese of Campo de Víboras
(ele) fai
Mirandese
(el) fai
Rest of Trás-os-Montes/Standard Portuguese
(ele) faz
English Translation
(he) does
forfalha
forfalha
Portuguese of Campo de Víboras
forfalha
Mirandese
forfalha
Rest of Trás-os-Montes/Standard Portuguese
migalha
English Translation
crumb
guitxo
guitxo
Portuguese of Campo de Víboras
guitxo
Mirandese
guicho
Rest of Trás-os-Montes/Standard Portuguese
esperto / alerta
English Translation
smart / alert
ai
ai
Portuguese of Campo de Víboras
ai
Mirandese
hai
Rest of Trás-os-Montes/Standard Portuguese
English Translation
there is
scuma
scuma
Portuguese of Campo de Víboras
scuma
Mirandese
scuma
Rest of Trás-os-Montes/Standard Portuguese
espuma / escuma (archaic)
English Translation
foam
Portuguese of Campo de Víboras
Mirandese
Rest of Trás-os-Montes/Standard Portuguese
English Translation
alcaforro
alcaforro
abutre
vulture
amalinado
amalinado
adoentado
sick
anubrado
anubrado
nublado
cloudy
assomar
assomar (false friend with Portuguese assomar)
espreitar
to peek
bardeiro
bardeiro
vassoura
broom
betxe
beche (false friend with Portuguese beche)
bode
billy-goat
botxe
boche
bofe
lung (vulgar)
catxo
cacho
bocado
bit
canhona
canhona
ovelha
sheep
carambelo
carambelo
gelo
ice
txafurgo
chafurgo
mergulho
dive
curgidoso
curjidoso
curioso / desenrascado
curious / resourceful
d'apeto
(d')apeto
de propósito
on purpose
desinjum
zinjun
pequeno-almoço / desjejum (rare)
breakfast
emantes
mentes
enquanto
while
(ele) fai
(el) fai
(ele) faz
(he) does
forfalha
forfalha
migalha
crumb
guitxo
guicho
esperto / alerta
smart / alert
ai
hai
there is
scuma
scuma
espuma / escuma (archaic)
foam
· Sample text
Muitas lhénguas ténen proua de ls sous pergaminos antigos, de la lhiteratura screbida hai cientos d'anhos i de scritores hai muito afamados, hoije bandeiras dessas lhénguas. Mas outras hai que nun puoden tener proua de nada desso, cumo ye l causo de la lhéngua mirandesa.
Muitas lhénguas ténen proua de ls sous pergaminos antigos, de la lhiteratura screbida hai cientos d'anhos i de scritores hai muito afamados, hoije bandeiras dessas lhénguas. Mas outras hai que nun puoden tener proua de nada desso, cumo ye l causo de la lhéngua mirandesa.
Mirandese
Muitas lhénguas ténen proua de ls sous pergaminos antigos, de la lhiteratura screbida hai cientos d'anhos i de scritores hai muito afamados, hoije bandeiras dessas lhénguas. Mas outras hai que nun puoden tener proua de nada desso, cumo ye l causo de la lhéngua mirandesa.
Portuguese
Muitas línguas têm orgulho dos seus pergaminhos antigos, da literatura escrita há centenas de anos e de escritores muito famosos, hoje bandeiras dessas línguas. Mas há outras que não podem ter orgulho de nada disso, como é o caso da língua mirandesa.
English
Many languages take pride in their ancient scrolls, their centuries-old literature, and in famous writers, today standards of those languages. But there are others which can't boast of any of this, as in the case of Mirandese.
Mirandese
Portuguese
English
Muitas lhénguas ténen proua de ls sous pergaminos antigos, de la lhiteratura screbida hai cientos d'anhos i de scritores hai muito afamados, hoije bandeiras dessas lhénguas. Mas outras hai que nun puoden tener proua de nada desso, cumo ye l causo de la lhéngua mirandesa.
Muitas línguas têm orgulho dos seus pergaminhos antigos, da literatura escrita há centenas de anos e de escritores muito famosos, hoje bandeiras dessas línguas. Mas há outras que não podem ter orgulho de nada disso, como é o caso da língua mirandesa.
Many languages take pride in their ancient scrolls, their centuries-old literature, and in famous writers, today standards of those languages. But there are others which can't boast of any of this, as in the case of Mirandese.
· Sample text
Muitas lhénguas ténen proua de ls sous pergaminos antigos, de la lhiteratura screbida hai cientos d'anhos i de scritores hai muito afamados, hoije bandeiras dessas lhénguas. Mas outras hai que nun puoden tener proua de nada desso, cumo ye l causo de la lhéngua mirandesa.
Muitas lhénguas ténen proua de ls sous pergaminos antigos, de la lhiteratura screbida hai cientos d'anhos i de scritores hai muito afamados, hoije bandeiras dessas lhénguas. Mas outras hai que nun puoden tener proua de nada desso, cumo ye l causo de la lhéngua mirandesa.
Mirandese
Muitas lhénguas ténen proua de ls sous pergaminos antigos, de la lhiteratura screbida hai cientos d'anhos i de scritores hai muito afamados, hoije bandeiras dessas lhénguas. Mas outras hai que nun puoden tener proua de nada desso, cumo ye l causo de la lhéngua mirandesa.
Leonese
Muitas llinguas tien arguyu de los sous pergaminos antiguos, de la lliteratura escrita van cientos d'annos y d'escritores bien famosos; guei bandeiras d'eisas llinguas. Peru hai outras que nun pueden tener arguyu de nada d'eisu, cumu ye'l casu de la llingua mirandesa.
Asturian
Munches llingües tienen arguyu de los sos pergaminos antiguos, de la lliteratura escrita hai cientos d'años y d'escritores enforma famosos, güei banderes d'eses llingües. Pero hai otres que nun pueden tener arguyu de nada d'eso, como ye'l casu de la llingua mirandesa.
Mirandese
Leonese
Asturian
Muitas lhénguas ténen proua de ls sous pergaminos antigos, de la lhiteratura screbida hai cientos d'anhos i de scritores hai muito afamados, hoije bandeiras dessas lhénguas. Mas outras hai que nun puoden tener proua de nada desso, cumo ye l causo de la lhéngua mirandesa.
Muitas llinguas tien arguyu de los sous pergaminos antiguos, de la lliteratura escrita van cientos d'annos y d'escritores bien famosos; guei bandeiras d'eisas llinguas. Peru hai outras que nun pueden tener arguyu de nada d'eisu, cumu ye'l casu de la llingua mirandesa.
Munches llingües tienen arguyu de los sos pergaminos antiguos, de la lliteratura escrita hai cientos d'años y d'escritores enforma famosos, güei banderes d'eses llingües. Pero hai otres que nun pueden tener arguyu de nada d'eso, como ye'l casu de la llingua mirandesa.
· Comparative table
altus
altus
Latin
altus
Mirandese
alto
Leonese
altu
Central Asturian
altu
Montañés Cantabrian
altu
Pasiegu Cantabrian
altu
Extremaduran
artu
Portuguese
alto
Galician
alto
Xalimego
altu/cirulalgu, firulalgu
Spanish
alto
Aragonese
alto
Catalan
alt
Gascon
haut
English
high/tall
quasi
quasi
Latin
quasi
Mirandese
quaije/quaisque
Leonese
cuasi
Central Asturian
cuasi, cuásique
Montañés Cantabrian
cuasi
Pasiegu Cantabrian
casi
Extremaduran
cuasi, abati
Portuguese
quase
Galician
case
Xalimego
caishi/cashi/casi/cuashi/cuasi
Spanish
casi
Aragonese
cuasi
Catalan
quasi
Gascon
quasi
English
almost
dicere
dicere
Latin
dicere
Mirandese
dezir
Leonese
dicire
Central Asturian
dicir
Montañés Cantabrian
dicir/icir
Pasiegu Cantabrian
dicer/dicir/icir
Extremaduran
izil
Portuguese
dizer
Galician
dicir
Xalimego
idil/idel
Spanish
decir
Aragonese
decir
Catalan
dir
Gascon
díser
English
to say
facere
facere
Latin
facere
Mirandese
fazer
Leonese
facere
Central Asturian
facer
Montañés Cantabrian
ḥacer
Pasiegu Cantabrian
hacel
Extremaduran
hazel
Portuguese
fazer
Galician
facer
Xalimego
fel/ficel
Spanish
hacer
Aragonese
fer
Catalan
fer
Gascon
har
English
to do
focus
focus
Latin
focus
Mirandese
fuogo
Leonese
fueu
Central Asturian
fuebu/fueu
Montañés Cantabrian
ḥueu
Pasiegu Cantabrian
ḥuigu/ḥuegu
Extremaduran
hueu
Portuguese
fogo
Galician
fogo
Xalimego
fogu
Spanish
fuego
Aragonese
fuego
Catalan
foc
Gascon
huec
English
fire
flamma
flamma
Latin
flamma
Mirandese
chama
Leonese
chama
Central Asturian
llama
Montañés Cantabrian
llapa
Pasiegu Cantabrian
llama
Extremaduran
flama
Portuguese
chama
Galician
chama
Xalimego
chama
Spanish
llama
Aragonese
flama
Catalan
flama
Gascon
ehlama
English
flame
legere
legere
Latin
legere
Mirandese
lher (Sendinese: lher)
Leonese
lliere
Central Asturian
lleer
Montañés Cantabrian
leer
Pasiegu Cantabrian
leyer
Extremaduran
leel
Portuguese
ler
Galician
ler
Xalimego
leel/lel
Spanish
leer
Aragonese
leyer
Catalan
llegir
Gascon
léger
English
to read
lingua
lingua
Latin
lingua
Mirandese
lhéngua (Sendinese: léngua)
Leonese
llingua
Central Asturian
llingua/llengua
Montañés Cantabrian
lengua
Pasiegu Cantabrian
lengua
Extremaduran
luenga/léngua
Portuguese
língua
Galician
lingua
Xalimego
lengua
Spanish
lengua
Aragonese
luenga
Catalan
llengua
Gascon
lengua
English
tongue/language
lumbum
lumbum
Latin
lumbum
Mirandese
lhombo (Sendinese: lombo)
Leonese
llombu
Central Asturian
llombu
Montañés Cantabrian
lombu/llombu
Pasiegu Cantabrian
lumu/lomu
Extremaduran
lombu
Portuguese
lombo
Galician
lombo
Xalimego
lombu/lomu
Spanish
lomo
Aragonese
lomo
Catalan
llom
Gascon
lom
English
loin
mater
mater
Latin
mater
Mirandese
mai/madre
Leonese
mai
Central Asturian
ma
Montañés Cantabrian
madre
Pasiegu Cantabrian
madri
Extremaduran
mairi
Portuguese
mãe
Galician
nai
Xalimego
madri/mairi
Spanish
madre
Aragonese
mai
Catalan
mare
Gascon
mair
English
mother
merula
merula
Latin
merula
Mirandese
mierlo/mielro
Leonese
mielru
Central Asturian
ñarbatu/mierbu
Montañés Cantabrian
miruellu
Pasiegu Cantabrian
miruilu
Extremaduran
mielru
Portuguese
melro
Galician
merlo
Spanish
mirlo
Aragonese
merla
Catalan
merla
Gascon
mèrlo
English
blackbird
monstrare
monstrare
Latin
monstrare
Mirandese
amostrar
Leonese
amosare
Central Asturian
amostrar
Montañés Cantabrian
amostrar
Pasiegu Cantabrian
mostrar
Extremaduran
muestral
Portuguese
mostrar
Galician
mostrar
Xalimego
mostral
Spanish
mostrar
Aragonese
amostrar
Catalan
mostrar
Gascon
muishar
English
to show
noster
noster
Latin
noster
Mirandese
nuosso
Leonese
nuesu
Central Asturian
nuestru
Montañés Cantabrian
nuestru
Pasiegu Cantabrian
muistru
Extremaduran
muestru/nuestru
Portuguese
nosso
Galician
noso
Xalimego
nosu
Spanish
nuestro
Aragonese
nuestro
Catalan
nostre
Gascon
noste
English
ours
tussis
tussis
Latin
tussis
Mirandese
tuosse
Leonese
tose
Central Asturian
tose/tos
Montañés Cantabrian
tus
Pasiegu Cantabrian
tus
Extremaduran
tossi
Portuguese
tosse
Galician
tose
Xalimego
tosi
Spanish
tos
Aragonese
tos
Catalan
tos
Gascon
tos
English
cough
Latin
Mirandese
Leonese
Central Asturian
Montañés Cantabrian
Pasiegu Cantabrian
Extremaduran
Portuguese
Galician
Xalimego
Spanish
Aragonese
Catalan
Gascon
English
altus
alto
altu
altu
altu
altu
artu
alto
alto
altu/cirulalgu, firulalgu
alto
alto
alt
haut
high/tall
quasi
quaije/quaisque
cuasi
cuasi, cuásique
cuasi
casi
cuasi, abati
quase
case
caishi/cashi/casi/cuashi/cuasi
casi
cuasi
quasi
quasi
almost
dicere
dezir
dicire
dicir
dicir/icir
dicer/dicir/icir
izil
dizer
dicir
idil/idel
decir
decir
dir
díser
to say
facere
fazer
facere
facer
ḥacer
hacel
hazel
fazer
facer
fel/ficel
hacer
fer
fer
har
to do
focus
fuogo
fueu
fuebu/fueu
ḥueu
ḥuigu/ḥuegu
hueu
fogo
fogo
fogu
fuego
fuego
foc
huec
fire
flamma
chama
chama
llama
llapa
llama
flama
chama
chama
chama
llama
flama
flama
ehlama
flame
legere
lher (Sendinese: lher)
lliere
lleer
leer
leyer
leel
ler
ler
leel/lel
leer
leyer
llegir
léger
to read
lingua
lhéngua (Sendinese: léngua)
llingua
llingua/llengua
lengua
lengua
luenga/léngua
língua
lingua
lengua
lengua
luenga
llengua
lengua
tongue/language
lumbum
lhombo (Sendinese: lombo)
llombu
llombu
lombu/llombu
lumu/lomu
lombu
lombo
lombo
lombu/lomu
lomo
lomo
llom
lom
loin
mater
mai/madre
mai
ma
madre
madri
mairi
mãe
nai
madri/mairi
madre
mai
mare
mair
mother
merula
mierlo/mielro
mielru
ñarbatu/mierbu
miruellu
miruilu
mielru
melro
merlo
mirlo
merla
merla
mèrlo
blackbird
monstrare
amostrar
amosare
amostrar
amostrar
mostrar
muestral
mostrar
mostrar
mostral
mostrar
amostrar
mostrar
muishar
to show
noster
nuosso
nuesu
nuestru
nuestru
muistru
muestru/nuestru
nosso
noso
nosu
nuestro
nuestro
nostre
noste
ours
tussis
tuosse
tose
tose/tos
tus
tus
tossi
tosse
tose
tosi
tos
tos
tos
tos
cough

References

  1. Also called lhéngua mirandesa [ˈʎɛ̃ɡwɐ miɾɐ̃ˈdɛz̺ɐ, ˈʎɛŋ-, -ɾɐn-] in Central and Raiano, and léngua mirandesa [ˈlɛ̃ɡwɐ m
  2. The voiced velar nasal [ŋ] only appears intervocalically in the word ũa ('a/one' in the feminine singular), contractions
  3. Diário de Notícias
    https://www.dn.pt/sociedade/mirandes-esta-numa-situacao-muito-critica-e-pode-desaparecer-15877722.html/
  4. Mirandese language at Ethnologue (18th ed., 2015) (subscription required)
    https://www.ethnologue.com/18/language/mwl/
  5. "Mirandese in Portugal | UNESCO WAL"
    https://en.wal.unesco.org/countries/portugal/languages/mirandese
  6. Terminology Coordination Unit
    https://termcoord.eu/2015/05/discovering-mirandese/
  7. Diário da República Eletrónico
    https://dre.pt/pesquisa/-/search/182838/details/maximized
  8. Universidade Palacký
    https://www.academia.edu/34191207
  9. Flores Mirandezas
    http://archive.org/details/flores-mirandezas
  10. Ciberdúvidas da Língua Portuguesa
    https://ciberduvidas.iscte-iul.pt/outros/diversidades/buonos-dies-aqui-fala-se-mirandes-a-lingua-dos-avos-e-das-criancas/3464
  11. Diário de Notícias
    https://www.dn.pt/sociedade/mirandes-esta-numa-situacao-muito-critica-e-pode-desaparecer-15877722.html/
  12. "Ls nomes de las letras de l ABéCé de l mirandés"
    https://cursodemirandes.wordpress.com/2010/01/10/ls-nomes-de-las-letras-de-l-abece-de-l-mirandes/
  13. Conflito e Trauma: XVI Colóquio de Outono
    https://www.researchgate.net/publication/325302516
  14. Flores Mirandezas
    http://archive.org/details/flores-mirandezas
  15. Ferreira & Raposo (1999).
  16. José Guilherme Fernandes Afonso’s (2022) Dicionário de Camponês (e outras falas do Nordeste Transmontano)
  17. l10n.gnome.org
    https://l10n.gnome.org/languages/mnw/
  18. Convenção Ortográfica da Língua Mirandesa
  19. Segunda Adenda a la Cumbençon Ourtográfica de la Lhéngua Mirandesa/Segunda Adenda à Convenção Ortográfica da Língua Mirandesa
  20. Purmeira Adenda a la Cumbençon Ourtográfica de la Lhéngua Mirandesa/Primeira Adenda à Convenção Ortográfica da Língua Mirandesa
  21. Ismael Carmona García's dictionary (2005) Izionariu castellanu-estremeñu
  22. Dicionario da Real Academia Galega. A Coruña: Real Academia Galega.
    https://academia.gal/dicionario
  23. Miroslav Valeš’s dictionary (2021) DICCIONARIU a fala-castellanu
  24. Aragonario
    https://aragonario.aragon.es/
  25. Diário de Notícias
    https://www.dn.pt/cartaz/livros/interior/oito-anos-para-traduzir-os-lusiadas-em-lingua-mirandesa-1643606.html?id=1643606
  26. "Exposição "Bíblia Sagrada" traduzida em mirandês em Miranda do Douro"
    https://web.archive.org/web/20140606205252/http://local.pt/portugal/norte/exposicao-biblia-sagrada-traduzida-em-mirandes-em-miranda-do-douro/
Image
Source:
Tip: Wheel or +/− to zoom, drag to pan, Esc to close.